Büyük Hidrolik Makineler

 

Büyük hidrolik makineler denilince akla gelen ilk şey iş makineleri ve şantiye alanlarıdır.Tonlarca ağırlıktaki bu makineler muazzam hidrolik sistemleri sayesinde şaşırtıcı derecede hızlı ve esnek hareket edebilirler.

Ekskavatör

Ekskavatör

Örneğin;resmini gördüğünüz ekskavatör orta ölçekli bir iş makinasıdır ve ağırlığı yaklaşık 30 tondur.Sadece kazıcı kovasının ağırlığı ise 1 tondan biraz fazladır.Yaklaşık 10 metre uzunluğunda, 3 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğindedir.Ayrıca aracın hidrolik sistemi içerisinde 320 litre yağ barındırdığını da söylemeliyim.Bu özel küreğin motoru 350 beygir güç üretebilen 8300cc lik bir dizel motorudur ve aracın hareketinin yanı sıra hidrolik pistonların hareketi için hidrolik motora da güç sağlar.

Bobcat

Bobcat

Bir başka hidrolik şantiye canavarı ise mini yükleyiciler yani bobcat’lerdir.Bu makinelere Bobcat denmesinin nedeni ise yaklaşık 50 yıl önce icat edildiğinde mucidinin ona böyle seslenmesidir.Mini yükleyiciler üzerlerinde 3 çift piston bulunur ve ilk çift kovayı indirip kaldırma işini yaparken ikinci çift pistonlarda kovanın boşaltılması için kovayı döndürme işini gerçekleştirir.Üçüncü çift pistonlar ise kovayı ikiye ayırır ve molozun yakalanmasını kolaylaştırır.Ayrıca mini yükleyicilerin dört tekerlekleri üzerinde dört adet hidrolik motor vardır.

Kamyon

Damperli Kamyon

Bir damperli kamyon ise çok daha basit bir hidrolik sistem barındırır.Damperli kamyonlarda genellikle yastıklı silindirler kullanılır ve bu silindirler genellikle teleskop silindirlerdir.Bu sayede kamyonun damperine çok uzun bir çalışma aralığı sağlanmış olunur.

Hidrolik Pompalar, Silindirler ve Valfler

 

Hidrolik sistemlerin çalışma prensiplerinden ve temel örneklerinden önceki yazımızda bahsetmiştik.Biraz da temel elemanları ve yaptıkları görevlerden bahsetmemiz gerekirse, bu elemanlar:

  • Hidrolik Pompalar
  • Hidrolik Silindirler (Pistonlar)
  • Valfler
  • Hidrolik Motorlar
  • Manometreler
  • Bağlantı Elemanları
  • Sızdırmazlık Elemanları

Pompalar

Akışkanların hareketini, elektrik motorunun ürettiği mekanik enerjiyi hareket enerjisine dönüştürerek sağlarlar.Pompa çalışırken oluşan sürtünmeden dolayı mekanik enerjinin bir bölümü yitirilir.Sıvı deposunda genellikle kullanılan yağı alarak basınçla sisteme verirler.İhtiyaca ve kapasiteye bağlı olarak çeşitli şekillerde üretilirler.Sabit veya değişken kapasiteli olabilirler.Pompanın kullanılan sıvıyla uyuymluluğu da verim açısından çok önemlidir.

Silindirler

hidrolik silindir

Hidrolik Silindir

Hareket enerjisini tekrar mekanik enerjiye çevirirler.Vektörel hareket sağlamak için tasarlanmışlardır, ileri ve geri hareket ederler.Temel bileşenleri pistonlar ve sızdırmazlık elemanlarıdır.En basiti tek etkili silindirlerdir.Çift etkili silindirler ise piston ileri ve geri hareket yapınca iş yaparak çift taraflı çalışırlar.Tek etkili ve çift etkili silindirlerin harmanlanmış hali ise teleskopik silindirlerdir.Hassas çalışma gerektiren yerlerde ise yastıklı silindirler kullanılır.Yüksek gücün gerektiği yerlerde ise çoklu pistonlardan oluşan tandem silindirler kullanılır.

Valfler

Hidrolik sistemlerin en önemli bileşenlerinden bir tanesi de hidrolik valflerdir.Teknolojinin gelişmesiyle birlikte valfler de kullanım kolaylığı açısından çeşitlilik kazanmışlar ve daha kullanışlı hale gelmişlerdir.Robotik sistemler de kullanılan, sistemsel komutlarla programlı bir şekilde çalışan valfler, hidrolik sistemlerin en son ileri teknoloji örnekleridir.
Hidrolik bir sistemde akışkanın akış yönü, debisi, basıncı, hidrolik motorun dönüş yönü gibi işemler valfler aracılığıyla kontrol edilir. Bu işlemlerin her birini yapan valfler, kendi içerisinde ayrı ayrı özelleşmişlerdir.Ana hatlarıyla 3 çeşit valften söz edebiliriz, bunlar:basınç kontrol, yön kontrol ve hız kontrol valfleridir.
Hidrolik sisteme giren akışkanın basıncı pompa tarafından, bu basıncın alt ve üst sınırları ise basınç kontol valfleri tarafından sağlanır.Bileşenler ve sistemin devamlılığı ve korunması için önemli bir parçadır.Sistemin hangi yönde çalışacağı, sıvının akış yönüne bu da yön kontrol valflerine bağlıdır.Çalışma hızı ise hız kontrol valfleri vasıtasıyla hidrolik silindir veya motora birim zamanda gelen akışkan miktarı ayarlanarak sağlanır.

Diğen temel elemanlar hakkındaki bilgileri de bir sonraki yazımızda bulabilirsiniz.